भगवद्गीता · अध्याय 5 / 18
कर्मसंन्यासयोग
Karm Sanyās Yog · 29 श्लोक
इस अध्याय में
कर्मसंन्यास और कर्मयोग के सम्बन्ध पर चर्चा करते हुए श्रीकृष्ण निष्काम कर्म और समदृष्टि समझाते हैं। बाहरी विषयों की आसक्ति से मुक्त होकर अन्तःशान्ति प्राप्त करने की बात कही गई है।
सभी 29 श्लोक
- 5.1 संन्यासं कर्मणां कृष्ण पुनर्योगं च शंससि संन्यासं कर्मणां कृष्ण पुनर्योगं च शंससि
- 5.2 संन्यासः कर्मयोगश्च निःश्रेयसकरावुभौ संन्यासः कर्मयोगश्च निःश्रेयसकरावुभौ
- 5.3 ज्ञेयः स नित्यसंन्यासी यो न द्वेष्टि न काङ्क्षति ज्ञेयः स नित्यसंन्यासी यो न द्वेष्टि न काङ्क्षति
- 5.4 सांख्ययोगौ पृथग्बालाः प्रवदन्ति न पण्डिताः सांख्ययोगौ पृथग्बालाः प्रवदन्ति न पण्डिताः
- 5.5 यत्सांख्यैः प्राप्यते स्थानं तद्योगैरपि गम्यते यत्सांख्यैः प्राप्यते स्थानं तद्योगैरपि गम्यते
- 5.6 संन्यासस्तु महाबाहो दुःखमाप्तुमयोगतः संन्यासस्तु महाबाहो दुःखमाप्तुमयोगतः
- 5.7 योगयुक्तो विशुद्धात्मा विजितात्मा जितेन्द्रियः योगयुक्तो विशुद्धात्मा विजितात्मा जितेन्द्रियः
- 5.8 नैव किंचित्करोमीति युक्तो मन्येत तत्त्ववित् नैव किंचित्करोमीति युक्तो मन्येत तत्त्ववित्
- 5.9 प्रलपन्विसृजन्गृह्णन्नुन्मिषन्निमिषन्नपि प्रलपन्विसृजन्गृह्णन्नुन्मिषन्निमिषन्नपि
- 5.10 ब्रह्मण्याधाय कर्माणि सङ्गं त्यक्त्वा करोति यः ब्रह्मण्याधाय कर्माणि सङ्गं त्यक्त्वा करोति यः
- 5.11 कायेन मनसा बुद्ध्या केवलैरिन्द्रियैरपि कायेन मनसा बुद्ध्या केवलैरिन्द्रियैरपि
- 5.12 युक्तः कर्मफलं त्यक्त्वा शान्तिमाप्नोति नैष्ठिकीम् युक्तः कर्मफलं त्यक्त्वा शान्तिमाप्नोति नैष्ठिकीम्
- 5.13 सर्वकर्माणि मनसा संन्यस्यास्ते सुखं वशी सर्वकर्माणि मनसा संन्यस्यास्ते सुखं वशी
- 5.14 न कर्तृत्वं न कर्माणि लोकस्य सृजति प्रभुः न कर्तृत्वं न कर्माणि लोकस्य सृजति प्रभुः
- 5.15 नादत्ते कस्यचित्पापं न चैव सुकृतं विभुः नादत्ते कस्यचित्पापं न चैव सुकृतं विभुः
- 5.16 ज्ञानेन तु तदज्ञानं येषां नाशितमात्मनः ज्ञानेन तु तदज्ञानं येषां नाशितमात्मनः
- 5.17 तद्बुद्धयस्तदात्मानस्तन्निष्ठास्तत्परायणाः तद्बुद्धयस्तदात्मानस्तन्निष्ठास्तत्परायणाः
- 5.18 विद्याविनयसंपन्ने ब्राह्मणे गवि हस्तिनि विद्याविनयसंपन्ने ब्राह्मणे गवि हस्तिनि
- 5.19 इहैव तैर्जितः सर्गो येषां साम्ये स्थितं मनः इहैव तैर्जितः सर्गो येषां साम्ये स्थितं मनः
- 5.20 न प्रहृष्येत्प्रियं प्राप्य नोद्विजेत्प्राप्य चाप्रियम् न प्रहृष्येत्प्रियं प्राप्य नोद्विजेत्प्राप्य चाप्रियम्
- 5.21 बाह्यस्पर्शेष्वसक्तात्मा विन्दत्यात्मनि यत्सुखम् बाह्यस्पर्शेष्वसक्तात्मा विन्दत्यात्मनि यत्सुखम्
- 5.22 ये हि संस्पर्शजा भोगा दुःखयोनय एव ते ये हि संस्पर्शजा भोगा दुःखयोनय एव ते
- 5.23 शक्नोतीहैव यः सोढुं प्राक्शरीरविमोक्षणात् शक्नोतीहैव यः सोढुं प्राक्शरीरविमोक्षणात्
- 5.24 योऽन्तःसुखोऽन्तरारामस्तथान्तर्ज्योतिरेव यः योऽन्तःसुखोऽन्तरारामस्तथान्तर्ज्योतिरेव यः
- 5.25 लभन्ते ब्रह्मनिर्वाणमृषयः क्षीणकल्मषाः लभन्ते ब्रह्मनिर्वाणमृषयः क्षीणकल्मषाः
- 5.26 कामक्रोधवियुक्तानां यतीनां यतचेतसाम् कामक्रोधवियुक्तानां यतीनां यतचेतसाम्
- 5.27 स्पर्शान्कृत्वा बहिर्बाह्यांश्चक्षुश्चैवान्तरे भ्रुवोः स्पर्शान्कृत्वा बहिर्बाह्यांश्चक्षुश्चैवान्तरे भ्रुवोः
- 5.28 यतेन्द्रियमनोबुद्धिर्मुनिर्मोक्षपरायणः यतेन्द्रियमनोबुद्धिर्मुनिर्मोक्षपरायणः
- 5.29 भोक्तारं यज्ञतपसां सर्वलोकमहेश्वरम् भोक्तारं यज्ञतपसां सर्वलोकमहेश्वरम्
हिंदी अर्थ स्वामी रामसुखदास जी के अनुवाद पर आधारित है। अध्याय परिचय और श्लोकों के शीर्षक SachiBhakti की ओर से।