गीता · अध्याय 3
कुंडलीपंचांग

भगवद्गीता · अध्याय 3 / 18

कर्मयोग

Karm Yog · 43 श्लोक

इस अध्याय में

अर्जुन के प्रश्न पर श्रीकृष्ण कर्मयोग समझाते हैं। कर्तव्य-कर्म, यज्ञभाव, लोकसंग्रह और आसक्ति-रहित आचरण के साथ काम तथा क्रोध पर नियंत्रण का महत्व बताया गया है।

सभी 43 श्लोक

  1. 3.1 ज्यायसी चेत्कर्मणस्ते मता बुद्धिर्जनार्दन ज्यायसी चेत्कर्मणस्ते मता बुद्धिर्जनार्दन
  2. 3.2 व्यामिश्रेणेव वाक्येन बुद्धिं मोहयसीव मे व्यामिश्रेणेव वाक्येन बुद्धिं मोहयसीव मे
  3. 3.3 लोकेऽस्मिन्द्विविधा निष्ठा पुरा प्रोक्ता मयानघ लोकेऽस्मिन्द्विविधा निष्ठा पुरा प्रोक्ता मयानघ
  4. 3.4 न कर्मणामनारम्भान्नैष्कर्म्यं पुरुषोऽश्नुते न कर्मणामनारम्भान्नैष्कर्म्यं पुरुषोऽश्नुते
  5. 3.5 न हि कश्चित्क्षणमपि जातु तिष्ठत्यकर्मकृत् न हि कश्चित्क्षणमपि जातु तिष्ठत्यकर्मकृत्
  6. 3.6 कर्मेन्द्रियाणि संयम्य य आस्ते मनसा स्मरन् कर्मेन्द्रियाणि संयम्य य आस्ते मनसा स्मरन्
  7. 3.7 यस्त्विन्द्रियाणि मनसा नियम्यारभतेऽर्जुन यस्त्विन्द्रियाणि मनसा नियम्यारभतेऽर्जुन
  8. 3.8 नियतं कुरु कर्म त्वं कर्म ज्यायो ह्यकर्मणः नियतं कुरु कर्म त्वं कर्म ज्यायो ह्यकर्मणः
  9. 3.9 यज्ञार्थात्कर्मणोऽन्यत्र लोकोऽयं कर्मबन्धनः यज्ञार्थात्कर्मणोऽन्यत्र लोकोऽयं कर्मबन्धनः
  10. 3.10 सहयज्ञाः प्रजाः सृष्ट्वा पुरोवाच प्रजापतिः सहयज्ञाः प्रजाः सृष्ट्वा पुरोवाच प्रजापतिः
  11. 3.11 देवान्भावयतानेन ते देवा भावयन्तु वः देवान्भावयतानेन ते देवा भावयन्तु वः
  12. 3.12 इष्टान्भोगान्हि वो देवा दास्यन्ते यज्ञभाविताः इष्टान्भोगान्हि वो देवा दास्यन्ते यज्ञभाविताः
  13. 3.13 यज्ञशिष्टाशिनः सन्तो मुच्यन्ते सर्वकिल्बिषैः यज्ञशिष्टाशिनः सन्तो मुच्यन्ते सर्वकिल्बिषैः
  14. 3.14 अन्नाद्भवन्ति भूतानि पर्जन्यादन्नसम्भवः अन्नाद्भवन्ति भूतानि पर्जन्यादन्नसम्भवः
  15. 3.15 कर्म ब्रह्मोद्भवं विद्धि ब्रह्माक्षरसमुद्भवम् कर्म ब्रह्मोद्भवं विद्धि ब्रह्माक्षरसमुद्भवम्
  16. 3.16 एवं प्रवर्तितं चक्रं नानुवर्तयतीह यः एवं प्रवर्तितं चक्रं नानुवर्तयतीह यः
  17. 3.17 यस्त्वात्मरतिरेव स्यादात्मतृप्तश्च मानवः यस्त्वात्मरतिरेव स्यादात्मतृप्तश्च मानवः
  18. 3.18 नैव तस्य कृतेनार्थो नाकृतेनेह कश्चन नैव तस्य कृतेनार्थो नाकृतेनेह कश्चन
  19. 3.19 तस्मादसक्तः सततं कार्यं कर्म समाचर तस्मादसक्तः सततं कार्यं कर्म समाचर
  20. 3.20 कर्मणैव हि संसिद्धिमास्थिता जनकादयः कर्मणैव हि संसिद्धिमास्थिता जनकादयः
  21. 3.21 यद्यदाचरति श्रेष्ठस्तत्तदेवेतरो जनः यद्यदाचरति श्रेष्ठस्तत्तदेवेतरो जनः
  22. 3.22 न मे पार्थास्ति कर्तव्यं त्रिषु लोकेषु किञ्चन न मे पार्थास्ति कर्तव्यं त्रिषु लोकेषु किञ्चन
  23. 3.23 यदि ह्यहं न वर्तेयं जातु कर्मण्यतन्द्रितः यदि ह्यहं न वर्तेयं जातु कर्मण्यतन्द्रितः
  24. 3.24 उत्सीदेयुरिमे लोका न कुर्यां कर्म चेदहम् उत्सीदेयुरिमे लोका न कुर्यां कर्म चेदहम्
  25. 3.25 सक्ताः कर्मण्यविद्वांसो यथा कुर्वन्ति भारत सक्ताः कर्मण्यविद्वांसो यथा कुर्वन्ति भारत
  26. 3.26 न बुद्धिभेदं जनयेदज्ञानां कर्मसङ्गिनाम् न बुद्धिभेदं जनयेदज्ञानां कर्मसङ्गिनाम्
  27. 3.27 प्रकृतेः क्रियमाणानि गुणैः कर्माणि सर्वशः प्रकृतेः क्रियमाणानि गुणैः कर्माणि सर्वशः
  28. 3.28 तत्त्ववित्तु महाबाहो गुणकर्मविभागयोः तत्त्ववित्तु महाबाहो गुणकर्मविभागयोः
  29. 3.29 प्रकृतेर्गुणसम्मूढाः सज्जन्ते गुणकर्मसु प्रकृतेर्गुणसम्मूढाः सज्जन्ते गुणकर्मसु
  30. 3.30 मयि सर्वाणि कर्माणि संन्यस्याध्यात्मचेतसा मयि सर्वाणि कर्माणि संन्यस्याध्यात्मचेतसा
  31. 3.31 ये मे मतमिदं नित्यमनुतिष्ठन्ति मानवाः ये मे मतमिदं नित्यमनुतिष्ठन्ति मानवाः
  32. 3.32 ये त्वेतदभ्यसूयन्तो नानुतिष्ठन्ति मे मतम् ये त्वेतदभ्यसूयन्तो नानुतिष्ठन्ति मे मतम्
  33. 3.33 सदृशं चेष्टते स्वस्याः प्रकृतेर्ज्ञानवानपि सदृशं चेष्टते स्वस्याः प्रकृतेर्ज्ञानवानपि
  34. 3.34 इन्द्रियस्येन्द्रियस्यार्थे रागद्वेषौ व्यवस्थितौ इन्द्रियस्येन्द्रियस्यार्थे रागद्वेषौ व्यवस्थितौ
  35. 3.35 श्रेयान्स्वधर्मो विगुणः परधर्मात्स्वनुष्ठितात् श्रेयान्स्वधर्मो विगुणः परधर्मात्स्वनुष्ठितात्
  36. 3.36 अथ केन प्रयुक्तोऽयं पापं चरति पूरुषः अथ केन प्रयुक्तोऽयं पापं चरति पूरुषः
  37. 3.37 काम एष क्रोध एष रजोगुणसमुद्भवः काम एष क्रोध एष रजोगुणसमुद्भवः
  38. 3.38 धूमेनाव्रियते वह्निर्यथाऽऽदर्शो मलेन च धूमेनाव्रियते वह्निर्यथाऽऽदर्शो मलेन च
  39. 3.39 आवृतं ज्ञानमेतेन ज्ञानिनो नित्यवैरिणा आवृतं ज्ञानमेतेन ज्ञानिनो नित्यवैरिणा
  40. 3.40 इन्द्रियाणि मनो बुद्धिरस्याधिष्ठानमुच्यते इन्द्रियाणि मनो बुद्धिरस्याधिष्ठानमुच्यते
  41. 3.41 तस्मात्त्वमिन्द्रियाण्यादौ नियम्य भरतर्षभ तस्मात्त्वमिन्द्रियाण्यादौ नियम्य भरतर्षभ
  42. 3.42 इन्द्रियाणि पराण्याहुरिन्द्रियेभ्यः परं मनः इन्द्रियाणि पराण्याहुरिन्द्रियेभ्यः परं मनः
  43. 3.43 एवं बुद्धेः परं बुद्ध्वा संस्तभ्यात्मानमात्मना एवं बुद्धेः परं बुद्ध्वा संस्तभ्यात्मानमात्मना
गीता के सभी 18 अध्याय 700 श्लोक, अध्याय-दर-अध्याय पूरी गीता किताब की तरह पढ़ें पन्ने पलटें, बुकमार्क रखें, जहाँ छोड़ा वहीं से

हिंदी अर्थ स्वामी रामसुखदास जी के अनुवाद पर आधारित है। अध्याय परिचय और श्लोकों के शीर्षक SachiBhakti की ओर से।